Banner

Actieonderzoek

ActieonderzoekAls we willen begrijpen hoe er in een bepaalde situatie of organisatie wordt gedacht en gehandeld en hoe complexe problemen ontstaan, zullen we zelf in interactieprocessen in die situatie of organisatie moeten stappen. Actieonderzoek biedt mogelijkheden om samen met de betrokken actoren de situatie of organisatiecontext te onderzoeken en te begrijpen, en tegelijkertijd samen te reflecteren op het eigen denken en handelen.

Rol van de actieonderzoeker

In actieonderzoek speelt de onderzoeker een andere rol dan in traditioneel academisch onderzoek. De onderzoeker is niet de afstandelijke observator maar is, met actoren in de organisatie of omgeving, deelnemer aan het proces van onderzoek en betekenisgeving. Het doel bij actieonderzoek is werkelijke verandering realiseren, samen met de mensen om wie het gaat. De begeleider en de deelnemers aan het actieonderzoek brengen elk hun eigen expertise in het onderzoeksproces in en zijn dus gelijkwaardige deelnemers. Samen maken ze keuzes voor manieren van onderzoek, ze onderzoeken samen, geven samen betekenis aan gebeurtenissen en leren samen in een interactief proces. Samen proberen ze ambigue vraagstukken te begrijpen en de context van verandering, de verschillende stemmen daarin en conflicten en spanningen zichtbaar te maken en te begrijpen (Werkman, Termeer en Boonstra, 2009; zie ook Boonstra 2000).

Systeemdenken en actieonderzoek

Om het onderwerp of object van onderzoek in een actieonderzoek te begrijpen, helpt het om dat onderwerp te bekijken in de context van het geheel. Immers, gedrag vindt altijd plaats in een omgeving en dus kunnen we het niet los zien van die omgeving. Ook in veranderprocessen zijn altijd verschillende belanghebbers betrokken, elk met hun eigen wensen en ideeën, die in een bepaalde relatie tot elkaar staan. Zelfs de onderzoeker is deelnemer aan dat betekenisgevingproces, maakt deel uit van verschillende interpersoonlijke relaties in de organisatie en daarom óók van het geheel van de verandercontext dat uitgangspunt vormt voor de studie. Dit integrale denken in termen van het gehele systeem is een kenmerk van het systeemdenken, dat goed aansluit bij actieonderzoek.

Bron: Renate Werkman, Werelden van Verschil, 2006.

In de meeste van onze onderzoeksprojecten maken wij op de een of andere manier gebruik van actieonderzoeksprincipes. Zie voor meer informatie onze pagina over onderzoek.