Banner

Zoekconferentie

Wat is een zoekconferentie of 'Future Search'?

Een zoekconferentie is een door Marvin Weisbord en Sandra Janoff (2000) ontwikkelde werkvorm om met een grote groep mensen in enkele dagen een toekomstvisie te ontwikkelen met een bijbehorend actieplan. Daarbij worden creatieve methoden gebruikt om deelnemers te stimuleren om de bekende denkpatronen en dominante aannames te verlaten en 'met nieuwe ogen' naar mogelijkheden te zoeken.

Voor welk type vraagstukken zijn zoekconferenties bruikbaar?

Zoekconferenties passen goed in situaties waarin de noodzaak groot is om in te spelen op de ontwikkelingen in de omgeving en als er nieuwe energie nodig is. Een paar voorbeelden van vraagstukken waarbij zoekconferenties goed passen:

  • de ontwikkeling van een nieuw perspectief op onderwijs,
  • de ontwikkeling van een nieuwe visie en strategie voor een organisatie,
  • een perspectief op het vormgeven van samenwerkingsrelaties in een netwerk,
  • het verbeteren van werkprocessen, of
  • de ontwikkeling en realisatie van nieuw beleid.

Zoekconferenties werken alleen wanneer het ook echt de bedoeling is om de uitkomsten in de praktijk te brengen. Als de besluitvorming na de zoekconferentie nog door een heel besluitvormingsproces moet, is er teveel risico dat de uitkomst een geheel andere wordt en dat is funest voor het gecreeerde draagvlak en eigenaarschap bij stakeholders.

Werkwijze in zoekconferenties

Zoekconferenties zijn gebaseerd op leren, maar niet op de gedachte dat deelnemers iets 'moet aanleren': 'ze weten het al, het enige wat ze niet weten is dat ze het al weten" (Weisbord 1992, blz. 7). Het doel van de conferentie is het aanspreken van dat 'weten' en het combineren van al die kennis in een samenhangend plan. In het proces wordt daartoe een zo omvattend mogelijk netwerk van stakeholders betrokken (het 'hele systeem').

Deze groep gaat eerst aan de slag met het krijgen van inzicht in het gehele vraagstuk door waarnemingen en interpretaties uit te wisselen. Uitgangspunt hierbij is om op zoek te gaan naar de 'common ground' die alle betrokkenen bindt. Zo'n common ground bindt groepen die voorheen misschien conflicterende perspectieven hadden, geeft energie en creëert optimisme. In feite betekent dit een omkering van wat er normaal gesproken vaak gebeurt, namelijk dat stakeholders hun verschillen uitvergroten en er daardoor een disfunctionele dynamiek ontstaat. De bedoeling is dat verschillen er mogen zijn, worden gehoord en worden gewaardeerd en dat betrokkenen leren om te innoveren en te handelen vanuit een gedeelde idealen, wereldbeelden en toekomstige doelen. Ook verkent de groep de ontwikkelingen die in het 'nu' spelen en die invloed hebben op het vraagstuk.

Vervolgens verkennen de deelnemers de manier waarop er nu met deze ontwikkelingen wordt omgegaan in relatie tot het gezamenlijke vraagstuk en waar ruimte voor een ander perspectief of andere aanpak zit. Ze ontwikkelen een toekomstvisie en verkennen de overeenkomsten in hun perspectieven.

Vanuit die gezamenlijke basis ontstaat er ruimte voor het spontaan bedenken van nieuwe mogelijkheden en vormen van actie. Dat is de laatste stap: het vormgeven aan de manier waarop de deelnemers de nieuwe visie willen gaan realiseren, wie daarbij welke activiteiten of verantwoordelijkheden op zich zullen nemen en hoe zij de onderlinge afstemming en coördinatie gaan organiseren.

De facilitators van de conferentie faciliteren alleen de grote groep; de kleinere werkgroepen waarin deelnemers tijdens de conferentie uiteen gaan, zijn doorgaans prima in staat om zichzelf te sturen. 

Wat levert de zoekconferentie op?

De conferentie stopt niet bij het ontwikkelen van een visie maar gaat door tot en met de uitwerking van de realisatie van de doelen naar een actieplan. Ten slotte helpt een zoekconferentie samenwerking tussen belanghebbenden stimuleren en draagt het bij aan het ontwikkelen van draagvlak en eigenaarschap.

Contact

Heeft u vragen over zoekconferenties of interesse om de mogelijkheden in uw organisatie of netwerk te verkennen? Neem dan contact op met Renate:

  • Tel: 0655374947
  • Mail: renate@kantelwerkers.nl


Onze publicaties over zoekconferenties

  • Renate Werkman en Dorien Brunt (2011). Gebiedscommunicatie als co-creatie. Kluwer Communicatiedossier. In dit boekje worden enkele projecten uitgewerkt waarin gebruik is gemaakt van op zoekconferenties gebaseerde werkwijzen.